چؤره ک یاپماق : نان پختن
تندیر سالماق : تنور رابرای پختن نان روشن و آماده کردن .
ات آسماق : گوشت پختن
حالوا چالماق : حلوا پختن
دویو قویماق : برنج گذاشتن ، برنج پختن
خوره ک پیشیرمه ک : غذا پختن
یئرآلما قیزارتماق : سیب زمین سرخ کردن
ات قؤورماق : گوشت خام را که اول سرخ می کنیم تا آبش کشیده شود بعد می پزیم
بادیمجان پؤرتده تمه ک : بادنجان را در آب یک بار جوشاندن
سو قایناتماق : آب جوشاندن
اتی بیر بوروم توو وئرمه ک : گوشت را یک کمی سرخ کردن
بیربوروم قایناتماق : یک دور جوشاندن
سویونو چه کمه ک : کشیدن آب ، کته را که می پزیم منتظ می شویم آبش را بکشد
یاغا دوشمه ک : آبش را می کشد و روغن می ماند . می خواهیم قورمه سبزی آبش را بکشد و به روغن بیفتد
کباب ائله مه ک : کباب کردن
سودا پیشیرمه ک : آب پز کردن
یاغا سالماق : یاغدا پیشیرمه ک ، یومورتانی یاغدا پیشیرمه ک
ات دؤیمه ک : گوش کوبیدن . گوشت کوفته را روی سنگ صاف و بزرگ می گذاشتند و با گوشت کوب تخته ای مخصوص آنقدر می زدند که گوشت له شود و از آن کتلت و کوفته و شام کباب درست می کردند
ات دؤیمه ک : گوشت و نخود و سیب زمینی و دیگر مخلفات آبگوشت را با گوشت کوب له کردن
کاتلئت سالماق : کتلت را در تابه سرخ کردن
مکه پاتداتماق : دانه های ذرت را در آتش سرخ کردن به صورتی که ذرتها ترکیده و سفید شوند
گونه باخان قاویرماق : تخم آفتابگردان را با نمک یک کمی سرخ کردن
قاویرقا قاویرماق : دانه های گندم را یک کمی سرخ کردن
قورود ازمه ک : کشک را ساییده و برای ریختن در اش و ... به مایع تبدیل کردن
قاتیق چالماق : ماست درست کردن
دوغ چالماق : آبدوغ درست کردن
دویو سوزمه ک : برنج آبکش کردن
دویو ده مله مه ک : برنج دم کردن
بیر قویوملوق ات : گوشت یک وعده غذا
بیر پیشیریم ات : گوش یک وعده غذا
اوماج اووماق : ( خمیر آماده ) را با دست خرد و کوچک کردن
بوغدا دارتماق : گندم را خرد کردن
گولاب چه کمه ک : گلاب درست کردن ، گلاب کشیدن
قند اووماق : قند ساییدن ، قند را ریز و آرد کردن
قند قیرماق : قند را به تکه های کوچک شکستن
دویو آریتماق : برنج پاک کردن
دویو سئچمه ک : برنج پاک کردن
گؤی آریتماق : سبزی پاک کردن
گؤی سئچمه ک : سبزی پاک کردن
......
ائیله ملر : ارسالی غریبه
برای برنج آبکش کردن : دویو سووزمه ک

برای قند شکستن : قند سیندرماق

برای گوشت سرخ کردن : ات قیزارتماق

برای آبدوغ درست کردن : ئیران چالماق

ئیران = دوغ

برای مشک زدن : تولوق چالماق

برای کره گرفتن : کره توتماق

برای پنیر درست کردن : په نر چالماق

برای پختن چیزی در زیر ذغال (مثلا سیب زمینی ) : کوی ره باسماخ

بیر خیرداجانا قاب قاجاق سؤزلوکلری

قازان : دیگ
بولوت : دیس
مه ژمه : سینی
دوز قابی : نمکدان
سوماق پالان : آبکش
زیر : نعلبکی
چایدان : قوری
گویوم : تنگ آب
چای سوزن : آبکش چای
ات دؤیه ن : گوشت کوب
چومچه : قاشق آشپزخانه
سه له : زنبیل
پیچاق : چاقو
قاپاق آچان : در بازکن نوشابه
قاپاق : در ( قابلمه ، قوری و
قوروشقا : فنجان دسته دار فلزی
ترکی آذربایجانی و فارسی ده اولان بیرلیک سؤزلر
بوشقاب : بشقاب
قاشیق : قاشق
چه نگه ل : چنگال
کارد : کارد
قابلاما : قابلمه
تاوا : تابه
سماور : سماور
فینجان : فنجان
نعلبکی : نعلبکی
ایستیکان : استکان
لیوان : لیوان
نمکدان : نمکدان
قددان : قندان
سوفره : سفره
هه وه نگ : هاون
هه وه نگ دسته : دسته هاون
پییالا : پیاله
ملاغا : ملاقه
کفگیر : کفگیر
...
عزیز باجی قارداشلاریم منیم یادیمدان چیخانلاری آرتیرساز چوخ گؤزل اولار

بیر خیرداجانا بایرام سؤزلوکلری
بایرام : عید
بایرام ائوی تؤکمه ک : خانه تکانی عید کردن
بایرام آخشامی : شب عید
بایراما یاخین : نزدیکیهای عید
بایرامدان قاباق : قبل از عید
بایرامدان سورا : بعد از عید
بایراملیق : عیدی
بایراملیق وئرمه ک : عیدی دادن
بایراملیق آلماق : عیدی گرفتن
بایراملیق ییغماق : عیدی جمع کردن
بایرام گؤروشو : دید و بازدید عید
بایرام گؤروشونه گئتمه ک : به دید و بازدید رفتن
بایرام گؤروشوندن گه لمه ک : از دید .و بازدید عید برگشتن
بایرام گولو : گل نوروز
بایرام گونو : روز عید
بایرام اولدوزو : ستاره کریسمس ( نام آلمانی این گل وایناختز اشترنه است ) که می توان به زبان فارسی ستاره کریسمس و به زبان ترکی آذربایجانی بایرام اولدوزو ترجمه کرد این گل از نظر ظاهری یک کمی شبیه حسن یوسف است برگهایش به رنگ سبز است و در اواخر پائیز برگها به رنگ قرمز جوانه می زند و در وسط گیاه مثل یگ شاخه گل به نظر می رسد و بعد از دی ماه باز برگهای سبز جوانه می زنند . . این گیاه رنگهای متنوع دارد و من اطلاعات زیادی از آن ندارم فقط با توجه به گلدانی که در اتاقم و پشت پنجره است نوشتم .
یئتدی له وین : چارشنبه یئمیشی ، آجیل چهارشنبه سوری
چارشنبه بازاری : بازار و خرید چهارشنبه شوری
بایرام یومورتاسی : تخم مرغ رنگی سفره هفت سین
بایرام دولماسی : دلمه برگ مو که آن قدیمها مادربزرگم می پیچید و روز عید روی اجاق می گذاشت همراه با هوای تازه نوروز بوی خوش دلمه در فضا می پیچید .یادش به خیر
....
سفره هفت سین :
سنبل : سونبول ، یازین یئتیشمه سینی خبر وئره ن
سبزه : گؤی ، ایلین شادلیقی صفاسی
سرکه : سیرکه ، شراب یئرینه سفره یه دوزولور خوشلوق نیشانی
سمنو : سه مه نی ، خیربرکت و نعمت نیشانی
سیر : ساریمساق ، سوفره نین آجانی ، بیلریک کی ساریمساق قارین قورساغی میکروبلاردان تمیزلر
سماق : سوماق ، یاشامین آغیز دادی
سیب : آلما ، سئویب سئویلمه ک نیشانی
سنجد : ایده ، یاشاماق سئویلمه ک یاشاییش نیشانی
سکه : دمیر پول ، برکت و وارلی لیق
آینه و شمع : آیناینان موم ، ایشیقلیق نیشانی
تخم مرغ : یومورتا ، دوغوب دوغولماق آرتا گلمه ک نیشانی
اسپند : اوزه رلیک ، پیس گؤزدن ساخلانماق نیشانی
کتاب آسمانی : الله هین کیتابی ، اینانج و ایمان نیشانی
ماهی قرمز : قیرمیزی بالیق ، یاشاماق و شادلیق گؤزللیق نیشانی
اگر ایستیرسیز قیرمیزی بالیقیز چوخ یاشاسین اونو آرتیق سس اولان یئره ، تاقچایا قویمایین ، اوجا سه س اونو تئز اؤلدوره ر . بیرده گون قاباقیندا قویمایین . اوتاقدا ائله بیر یئره قویون کی گون اورایا هئچ دوشمه ز

نه : چه ؟
نه بیلیم : چه بدانم ؟
نه دئییم : چه بگویم ؟
نه دانیشیم : چه حرفی بزنم ؟
نه سیاخ : چگونه ؟
نه ته هه ر : چگونه ؟
نه جور : چطور؟
نه جوره سی : چطوری ؟
نه واخ : چه وقت ؟
نه خبر : چه خبر ؟
نه وار : چیه ؟
نه قئییریم : چه بکنم ؟
نه چارا قیلیم : چه چاره ای بجویم
نه داش سالیم باشیما : چه خاکی به سرم بریزم
...
نه م کیم : یک کسی
نه م کیمه : به یک کس ( ناشناس )
نه م کیم اوچون : به خاطر کس ناشناس
نه م کیم نه ن : با یک کس ناشناس
نه م کیمینکی : مال یک کس نا شناس
نه م : در معنی ندانست به کار می رود
نه م نمنه : یک چیزی
نه م نمه ده ن : از چه چیزی
نه م نئجه : ( نمیدانم ) چطور
نه م نییه : ( نمیدانم ) چرا
نه م ناواخ : ( نمیدانم ) چه وقت
نه م ناواختا جاق : ( نمیدانم ) تا چه وقت
نه م نه جور : ( نمیدانم ) چگونه
...
ده : هم
...
منده : من هم
سن ده : تو هم
اودا : او هم
بیزده : ما هم
سیزده : شما هم
اولاردا : آنها هم
...
منه ده : به من هم
سنه ده : به تو هم
اونا دا : به او هم
بیزه ده : به ما هم
سیزه ده : به شما هم
اولارا دا : به آنها هم
...
منیم ده : مال من هم
سنین ده : مال تو هم
اونون دا : مال او هم
بیزیم ده : مال ما هم
سیزین ده : مال شما هم
اولارین دا : مال آنها هم
...
منده ن ده : با من هم
سن ده نده : با تو هم
اوندان دا : با او هم
بیزدن ده : با ما هم
سیزدن ده : با شما هم
اولاردان دا : با آنها هم
...
منیم کی : مال من
سنین کی : مال تو
اونون کو : مال او
بیزیم کی : مال ما
سیزین کی : مال شما
اولارین کی : مال آنها

د یک : از هم بیر بیریندن
واشو : با آنها اولارنان
مریه نی : مگر این نیست مگر بو دئییل
لش : جسد و جسم لش ، جه مده ک ، جان
صحو : صاحب صاحاب
غنجلک کنه : به هوا پریده گؤیه اوچموش
غنیو : تنفر و بیزاری پیسی گه لمه ، زهله سی گئتمه
غور : باتلاق لیغ
جومه : پیراهن کؤینه ک
غوز : قهر و رنجش کوسو ، اینجیمه
غیزرو : عصا عصا
غرحردن : چرخ خوردن فیرلانماق
جل و جاونه : جا انداختن یئرینه سالماق
زل روز : سپیده صبح شاواخ
چوکنه : نشاندن اوتورتماق
ونم : انداختم آتدیم
افتآو : آفتاب گونش
تلمیت : لحاف اسب آت چولو
لیوه : دیوانه ، خل ده لی
غزگان : خوش به حال کسی ، ای کاش کاشکا
غزگو : دیگ و پتیل مسی میس قازان
غوژ : زانو در بغل و حالت کز کردن دیزینی قوجاقلاییب بیر یئره سیزماق
غل غوش : درد آغری
شو اول قاماره : شب یلدا چیلله گئجه سی
غماچ : آماج ، نشانه تیراندازی اوخ نیشانی
غونچ : غنچه ، وسط غونچا ، اورتا
در و ین : در و دیوار قاپی دووار
می نیام : می گذاشتم قویوردوم
برد : سنگ داش
وقیم : از کنارم یانیمدان
بیمه : شدم اولدوم
زوون : زبان دیل
اوور : ابر بولوت
آساره : ستاره اولدوز
خآو : خواب یوخو
افتو : آفتاب گون ایشیغی
اوکه : آن کس که اوکی
سخون : استخوان سوموک
شو وا شو : شبانه گئجئینه ن
شوو : چوپان و شبان چودار
زنه یی : زندگی زیندگانلیق
چی خوت : مثل خودت اؤزون کیمین
زه وقیم : از کنارم رد شد یانیمدان کئچدی
لیوه : دیوانه ده لی
خال و لو : خال به لب دوداغی خاللی
وختی : وقتی اوواخ
پتی : لخت و برهنه لوت
زی تر : زودتر تئزراخ
چنو : چنین بئله
تنیایی : تنهائی یالقیزلیق
وش : به آن اونا
مونگ : ماه آی
دیر جو : دور از جان جانیندان ایراق
سی سرک : سوسک سوسه ری
سیلامیش : سوراخ موش سیچان ده لییی
سی وارکه : سیاهی رفتن چشم گؤزو قارالماق
گلال : رودخانه چای
بشکم : شاید اولوکی
سوغلی : مشت بسته آماده زدن به بدن دیگران یوموروق
سولو : سبیلو و سبیل کلفت بوغو بورما
سازنه : مطرب و کسی که سرنا می نوازد سازاندا
سامنج : لجباز و سمج سی می تن
کموتر : کبوتر گؤوه رچین
گلال : رودخانه چای

منبع : وبلاک لرسو

ارسین خونه : اتاق پذیرائی قوناق اوتاغی
آلو : سیب زمینی یئرآلما
بز : زنبور آری
بیدکا – ولیکا : آویزان شدن آسلانماق
تاله : فراوان چوخ
تنش : آتش اود
تیزلک : لگد زدن حیوانات زونجوق آتماق
جنکه : گوساله نر ارکه ک قوزو
چلم : کثیف کیفیر
خزوک : سوسک پیس پیسا
روغونه : رودخانه چای
لنت : تنبل لیر
میل : النگو بیله رزیک
نرولاس : راه آب سو یولو
ول : بد پیس
هرگره : خود را باختن اؤزون ایتیرمه ک
هولکی : شتابزده هوله کی
ادنی : الکی یالاشدان
آرموک : گلابی نارس کال آرمود
پتک : حوصله حؤوصله
پخچه : مگس میلچه ک
انک کرده : مسخره کردن گولونجه قویماق
بلنگ : خیار گول به سر
پکیدن : پاره شدن جیریلماق
پیچو : پیچک دولاشقان
زوزه : جوجه تیغی کیرپی
خلج : بز سفید آق کئچی
سیل کردن : سیرکردن دویورماق
غمبه : غرولند کردن دیریلداماق
سقط : پاره آجر که رپیج پاراسی
کم : شکم قارین
مسکه : کره حیوانی ساری یاغ
نان پنی : نان خالی یاوان چؤره ک
نوزک : بچه شپش سیرکه
ها کک : دهن دره کردن اسنه مه ک
هورک : تاب بازی کردن کوف اوچماق

منبع : http://www.zanganeh.blogfa.com/

صرف فعل ترکی آذربایجانی در زمان حال

گلیرم : می آیم
دئییرم : می گویم
یئییرم : می خورم
گئییرم : می پوشم
وئریرم : می دهم
ائشیدیرم : می شنوم
پیشیریرم : می پزم
ائشیدیرم : می شنوم
ایشلیرم : کار می کنم
...
دؤیولورم : زده می شوم
گؤتورورم : برمی دارم
اؤسکورورم : سرفه می کنم
گؤزلورم : منتظرم
دؤنورم : برمی گردم
دؤیورم : می زنم
...
آپاریرام : می برم
باخیرام : نگاه می کنم
آلیرام: می گیرم
داریخیرام : دلتنگم
آغلیرام : گریه می کنم
آییلیرام : بیدار می شوم
قاینادیرام : می جوشانم
قایتاریرام : برمی گردانم
دانیشیرام : صحبت می کنم
آسقیریرام : عطسه می کنم
باغلیرام : می بندم
چاغیریرام : صدا می کنم
باغیریرام : فریاد می زنم
باسدیریرام : رویش را می پوشانم
...
اوخورام : می خوانم
قورخورام : می ترسم
سوروشورام : می پرسم
وورورام : می زنم
دوغرورام : خرد می کنم
توتورام : می گیرم
اوچورام : پرواز می کنم
اونودورام : فراموش می کنم
...
گلیرم : می آیم
گلیرسن: می آیی
گلیر : می آید
گلیریک (گلیروخ ) : می آییم
گلیرسیز( گلیرسینیز ) : می آیید
گلیرلر ( گلیللر ) : می آیند
...
اؤسکورورم: سرفه می کنم
اؤسکورورسن : سرفه می کنی
اؤسکورور : سرفه می کند
اؤسکوروروک ( اؤسکوروروخ ) : سرفه می کنیم
اؤسکورورلر : سرفه می کنند
...
آسقیریرام : عطسه می کنم
آسقیریرسان : عطسه می کنی
آسقیریر : عطسه می کند
آسقیریریک ( آسقیریروخ ) : عطسه می کنیم
آسقیریرسیز ( آسقیریرسینیز ) : عطسه می کنید
آسقیریرلار : عطسه می کنند
...
سوروشورام : می پرسم
سوروشورسان : می پرسی
سوروشور : می پرسد
سوروشوروخ : می پرسیم
سوروشورسوز : می پرسید
سوروشورلار : می پرسند

اشتباه نشود و یا من اشتباه نکنم الهی ! " گیلان نار " ترجمه اش این نیست که یعنی گیلانی ها و یا بقول ما ترکها گیلانی لار ! به معنی آلبالوست و وارد شده بر فرهنگ زبانی ما ترکها
به نظرم چون شاید ریشه درخت آلبالو از گیلان وارد خطه آذربایجان شده باشد و به همین خاطر آن را " گیلانلار " نامیده اند . به هر حال اسم است دیگه ! گاهی مصدر هم هست و گاهی هم خودش کلی فعله ! با " فَعله " مشتبه نشود . ولی مطمئنم گیلان نار همین میوه ایست که از درخت داخل حیاطمان چیدن فرموده و عکس گرفتیم تا برای دانه و یا هسته گیری اش ( امان از هسته! ) شبی با هم بنشینیم و دور از اغیار و دشمنان ! ( آخ که ما چقدر دشمن داریم ! ) قلیونی چاق کنیم و بگو بخندی راه بندازیم و از آلبالویمان مربا و شربت درست کنیم .
که دیگران به سیخش اش میکشند و یا گاهی بخار هواشو تنظیم میکنند و آب میریزن و سردش میکنند و از لای لوله مسی رد میکنند و کلی مثله اش میکنند تا شبی از این شبها به بارش بیارند و می سور و یا مستور اش ! شوند . و یا استفاده ابزاری کنند ! بی چاره گیلانلار
اردیبهشت ماهی ٬ اگر در اهر حضور یابی غیر از شکوفه های درخت آلبالو مابین پیاده رو و خیابون و یا داخل حیاط ها و حتا باغهایش چیزی نخواهی یافت الا درختان پر از شکوفه و ازنوع آلبالویی اش . البت که ما سیب سرخ محشور نه ببخشین مشهور اهر را هم به یدک میکشیم . چه بویی دارد این لامصب! سرخ سرخ و قرمز ذغالی . صد البت که فاعل الان آلبالوست که سیب سرخش هنوز کال است و نارسا . هندوانه زرد " خواجه " را هم زمانی معرف حضورتان خواهم فرمود ٬ که برای سنگ کلیه محشر است . لطفن این محشر را با اون روز معروف محشر هم اشتباه نگیرید تا کلاه مان درگیر هم نباشد

منبع : وبلاک یک اهری و اتفاقات ساده